مطالب علمی مفيد وآموزنده

بي ترديد خواب خوب، چه از لحاظ كيفيت و چه از نظر كميت براي سالم زيستن با اهميت است . متأسفانه آمار دقيقي از اختلالات خواب در كشورمان موجود نيست ولي از نظر شيوعِ اين اختلالات ، ذكر همين نكته كافي است كه در ايالات متحده بيش از يكصد ميليون نفر در سنين مختلف به طور معمول از خواب شبانه ي مطلوب محروم اند.

خواب خوب بر سلامت ذهني و جسمي انسان بسيار مؤثر است. فردي كه به صورت طولاني مدت از كمبود خواب (Insomnia) رنج مي برد، ممكن است به بعضي از مشكلات رواني دچار شده و به مراقبت هاي بيشتري نياز پيدا كند. خواب نه تنها بر سلامت جسمي و روحي انسان تأثير مي گذارد بلكه متقابلاً از شرايط جسمي و روحي انسان و عوامل محيطي تأثير مي پذيرد. بعضي از عوامل انساني و محيطي كه بر خواب تأثير مي گذارند.

عبارت اند از:

1. كهنسالي

2. عوامل رواني

3. عادات و شيوه زندگي

4. تغييرات متوالي و نامنظم ساعات خواب

5. عوامل محيطي

6. عوامل جسماني

7. داروها

آشنايي با بعضي از اختلالات شايع خواب

خـُرخـُر(Snoring)

خرخر معمولاً هنگامي شنيده مي شود كه بافت نرم حلق به هنگام تنفس حين خواب، دچار ارتعاش گردد. معمولاً در چنين افرادي ، انسداد نسبي راه هوايي ثانويه ، چاقي، آسيب يا ساختار نامناسب حلق وجود دارد. هنگامي كه انسان مي خوابد عضلات حلق شل مي شود و انسداد راه هوا ، بيشتر مي گردد.

خرخر نه تنها باعث مزاحمت براي فرد ديگري كه در همان اتاق خوابيده ، مي شود بلكه ناآگاهانه سبب بيدار شدن مكرر خود فرد مي گردد كه ممكن است به صدها بار در طول يك شب برسد. نتيجه ي آن ، خواب آلودگي روزانه و اشكال در تمركز فكر است. زماني كه خرخر با "آپنه خواب" (توقف تنفس حين خواب) توأم باشد، خطر آن جدي تر از زماني است كه به تنهايي وجود داشته باشد. اگر شما علاوه بر خرخر از خستگي روزانه، خواب آلودگي روزانه ، فشار خون بالا و بيماري قلبي - عروقي رنج مي بريد. حتماً بايد به پزشك مراجعه كنيد و در صورت وجود آپنه خواب تحت درمان مناسب قرار گيريد، زيرا عدم تشخيص و درمان به موقع و مناسب ، اين بيماري مي تواند سلامت و حتي زندگي شما را به مخاطره اندازد.

خوشبختانه امروزه براي درمان خرخر ، روش هاي جراحي و غير جراحي متعددي وجود دارد كه با توجه به صلاحديد پزشكتان مي توانيد از اين روشهاي درماني بهره ببريد.

آپنه خواب Sleep Apnea"" ( توقف تنفس حين خواب )

آپنه خواب حالت خطرناكي است كه به صورت توقف تنفس حين خواب روي مي دهد .

دو نوع آپنه خواب وجود دارد: آپنه انسدادي و آپنه مركزي. آپنه مركزي كه شيوع كمتري دارد هنگامي رخ مي دهد كه مغز نمي تواند فرمان لازم براي حركت عضلات تنفسي و شروع دم را بدهد. آپنه انسدادي كه بسيار شايع تر است هنگامي رخ مي دهد كه به رغم تلاش فرد و عضلات تنفسي اش براي تنفس، هوا به داخل يا خارج از بيني و دهان وي جريان پيدا نكند. هر چند خرخر هميشه با آپنه خواب همراه نيست ولي تقريباً هميشه آپنه خواب با خرخر در فواصل بين دو حمله آپنه همراه است. ممكن است در هر ساعت 20 تا 30 حمله آپنه اتفاق بيفتد. بيمار ممكن است از احساس خفگي حين خواب، سردرد صبحگاهي و خواب آلودگي و گيجي روزانه شكايت داشته باشد. تشخيص و درمان آپنه خواب بسيار مهم است ؛ زيرا اين مشكل مي تواند منجر به افزايش فشار خون، سكته قلبي و مغزي و نارسايي قلب و ريه گردد. آپنه معمولاً هنگامي رخ مي دهد كه راه هواي نسبتاً بسته حلق ، با شل شدن عضلات در حين خواب كاملاً مسدود گردد و به رغم وجود تلاش براي تنفس، تبادل هوا از ريه به بيرون صورت نگيرد. عدم ورود و خروج هوا از ريه سبب بالا رفتن سطح دي اكسيد كربن خون و پايين آمدن سطح اكسيژن خون مي گردد. اين تغييرات باعث بيدار شدن فرد مي گردد. با بيداري بيمار، شلي عضلات حلق وي كم شده و راه هوايي مجدداً باز مي شود و هوا جريان مي يابد. اين بيدار شدن هاي مكرر هر چند باعث تداوم تنفس مي شود ولي سبب مي گردد كه بيمار خواب عميق نداشته باشد. به عبارتي به محض اين كه خواب بيمار به سمت عميق شدن پيش مي رود با يك حمله آپنه ، بيمار بيدار مي شود. ممكن است فرد مبتلا به "آپنه خواب" متوجه هيچ يك از وقايع حين خواب خود نگردد. معمولاً بيمار از حملات توقف تنفس خود و بيدار شدن هاي مكرر بي اطلاع است اما از سردرد صبحگاهي، احساس عدم رضايت از خواب و خواب آلودگي روزانه شكايت دارد. ممكن است بيمار قادر نباشد روي موضوعات خاص فكر خود را متمركز كند و همچنين در طول روز و حتي حين كا ر مكرراً چرت بزند. آپنه خواب در آزمايشگاه خواب يا دستگاه پلي سومنوگرام تشخيص داده مي شود و برحسب شدت و علت آن تحت درمان هاي مختلف جراحي و غير جراحي قرار مي گيرد.

خواب ناكافي (Insomnia)

خواب ناكافي به معناي كمبود خواب از نظر كمي و يا كيفي است كه مي تواند با يك يا چند حالت زير مرتبط باشد.

1. مشكل در به خواب رفتن

2. بيدار شدن هاي مكرر در طي شب و مشكل به خواب رفتن مجدد

3. بيدار شدن در صبح خيلي زود

4. خوابي كه سبب شادابي و سرحالي نگردد.

خواب ناكافي با تعداد ساعاتي كه يك فرد مي خوابد يا زماني كه طول مي كشد تا به خواب برود تعريف نمي شود. افراد از نظر نيازشان به خواب و ميزان رضايتمنديشان از خواب با هم متفاوتند. خواب ناكافي ممكن است سبب مشكلاتي در طي روز از جمله احساس خستگي، كمبود انرژي، مشكل تمركز حواس و تحريك پذيري گردد.

بعضي شرايط سبب مي شود كه افراد بيشتر از خواب ناكافي شكايت داشته باشند از جمله ي آنها مي توان به سن بالا، جنس مؤنث و سابقه افسردگي اشاره كرد. اگر شرايط فوق با اضطراب و تنش، بيماري جسمي يا مصرف بعضي از داروها همراه شود احتمال بروز خواب ناكافي بيشتر مي شود.

خواب ناكافي علل متعددي مي تواند داشته باشد: بيماري هاي جسمي مثل آرتريت ( التهاب مفاصل يا سرخرگ ) ، نارسايي قلبي، آسم، آپنه خوا ب و پركاري تيروئيد و پاركينسون( بيماري است كه با سختي و لرزش عضلات مشخص مي شود ) . بيماري هاي روحي - رواني مثل افسردگي و اضطراب و عادات نامناسب مثل مصرف قهوه زياد، مصرف سيگار يا الكل قبل از خواب يا خواب بعد از ظهر بيش از حد. تشخيص خواب ناكافي با بررسي تاريخچه بيمار و معاينات توسط پزشك داده مي شود. درمان اين بيماري با بر طرف كردن علل ايجاد كننده آن و اصلاح عادت بيمار ميسر است.
ادامه دارد....