مطالب علمی مفيد وآموزنده

ناركولپسي ( Narcolepsy)

علت ناركولپسي ( تمايل مقاومت ناپذير به خوابيدن عميق كوتاه مدت ) يا بيماري مزمن خواب ناشناخته است. ويژگي اين بيماري ، خواب آلودگي شديد و بيش از حد روزانه بعد از خواب شبانه كافي است و اين افراد معمولاً در زمانها و مكانهاي نامناسب به خواب مي روند. حملات خواب روزانه ممكن است بدون آگاهي قبلي اتفاق بيفتد تا جايي كه گاهي مقاومت در برابراين حملات خواب بي فايده است و ممكن است اين حملات مكرراً در طول روز اتفاق بيفتد. اتفاقات ديگري در بيماران مبتلا به اين بيماري ممكن است رخ دهد از جمله:

· كاتاپلكسي:كه عبارت است از حملات ناگهاني شلي و ضعف عضلات كه ممكن است به صورت زمين خوردن بيمار يا عدم توانايي واضح صحبت كردن رخ دهد. حملات كاتاپلكسي ممكن است با واكنشهاي احساسي ناگهاني از جمله خشم و ترس و ... شروع شود و از چند لحظه تا چند دقيقه طول بكشد. بيمار به رغم صرع، در طول اين حملات هشيار است.

· فلج خواب:عبارت است از عدم توانايي صحبت كردن يا حركت نمودن هنگام آرميدن در بستر يا هنگام بيدار شدن كه ممكن است از چند ثانيه تا چند دقيقه طول بكشد.

· توهمات خواب:عبارت است از تجربيات رؤيا مانند واضح و اغلب هراس انگيز كه هنگام چرت زدن يا هنگام شروع به خواب رخ مي دهد.

شايع ترين علامت ناركولپسي ، خواب آلودگي بيش از حد روزانه و حملات چرت زدن است كه ممكن است همراه علايم فوق باشد يا نباشد. تشخيص اين بيماري با گرفتن تاريخچه و انجام پلي سومنوگرام ميسر است كه در آن تغييرات خاص نوار مغز در حين خواب كه مؤيد تغييرات ريتم خواب مي باشد مشخص مي گردد. هر چند درمان قطعي اين بيماري ممكن نيست ولي بعد از تشخيص صحيح، پزشك شما مي تواند با برنامه ي درماني كه براي بيمار ترتيب مي دهد علائم و مشكلات خواب و بيداري وي را تا حد قابل توجهي كاهش دهد و در ارتقاء كيفيت زندگي او مؤثر باشد.

بيماري پاي بيقرارRestless Legs Syndrome))

بيماري پاي بيقرار نوعي اختلال خواب است كه در آن ، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشايند در پاها مي شود و آن را به صورت احساس گزگز، مورمور، سوزش، درد و كشش توصيف مي كند. اين احساس ناخوشايند معمولاً در نرمه ساق پا اتفاق مي افتد ولي مي تواند در هر جاي اندام تحتاني از مچ پا گرفته تا ران احساس شود. اين احساس معمولاً وقتي رخ مي دهد كه بيمار دراز مي كشد، يا براي مدت طولاني مي نشيند. فردي كه دچار اين حالت مي شود به ناچار پاي خود را حركت مي دهد. حركت پاها، راه رفتن ، مالش يا ماساژ پاها و يا خم كردن زانوها به طور موقت تا حدي علايم را كاهش مي دهد و عدم تحرك و استراحت ، سبب تشديد علائم بيماري مي شود. اين بيماران معمولاً در به خواب رفتن دچار مشكل هستند و معمولاً بهترين خواب را در انتهاي شب و ساعات صبح تجربه مي كنند. چون اين افراد خواب كافي را تجربه نكرده اند ممكن است در طول روز خواب آلود باشند.

گاهي بيماري پاي بيقرار به همراه حركات متناوب اندامها حين خوابPeriodic Limp Movements in sleep ) ) ديده مي شود. اين بيماران به صورت بي اختيار حركات ناگهاني به اندامهاي خود در حين خواب مي دهند. اين حركات به طور معمول هر 10 تا 60 ثانيه رخ مي دهد . بعضي افراد صدها بار در طي شب اندام هاي خود را حركت مي دهند. اين حركات نه تنها باعث اختلال خواب اين افراد مي شود بلكه سبب اختلال خواب اطرافيان آنها نيز مي گردد.هر چند علل اين بيماري شناخته شده نيست ولي نقش عوامل زير ثابت شده است:

· در بعضي خانواده ها به صورت ارثي اين حالت بيشتر ديده مي شود.

· در حاملگي بخصوص در ماههاي آخر بيشتر ديده مي شود . معمولاً بعد از زايمان مشكل بيمار بر طرف مي شود.

· كم خوني و پايين بودن سطح آهن خون.

· بيماريهاي مزمن مثل نارسايي كليوي، ديابت، آرتريت روماتوييد ( التهاب مفاصل ) و نوروپاتي هاي محيطي ( بيماري هاي مربوط به سيستم عصبي ) .

· مصرف قهوه و تركيبات حاوي كافئين.

· افراد مسن و سالمند بيشتر به اين بيماري مستعدند.

تشخيص اين بيماري بر اساس شرح حال، معاينات و پاراكلينيك است كه توسط پزشك داده مي شود و بر اساس عوامل مؤثر، درمان آن صورت مي گيرد.
چگونه بهتر بخوابيم؟

نداشتن خواب كافي و مناسب بسيار آزار دهنده است و به صورت مستقيم و غير مستقيم بر زندگي اجتماعي، كا ر و روابط انساني و ... تأثير مي گذارد. با رعايت بهداشت خواب و اصلاح برخي عادات روزانه ، شما نيز مي توانيد از خواب خود در زمان كافي بهره لازم را ببريد و در هنگام برخاستن از خواب و بيداري احساس شادابي بكنيد.

رعايت نكات زير شما را در بهبود كيفيت و كميت خواب و به تبع آن بهبود كيفيت زندگي ياري مي رساند.

اگر پس از 20 دقيقه آرميدن در بستر خوابتان نبرد بر خيزيد و زماني را بگذرانيد تا احساس خواب آلودگي به شما دست دهد.در اين حالت كاملاً بنشينيد و از روشن كردن چراغها بپرهيزيد.

از خواب بعد از ظهر بپرهيزيد.اين سبب مي شود كه هنگام خوا ب شب، كاملاً خسته و آماده خوا ب باشيد. اگر نمي توانيد از خواب بعد از ظهر صرف نظر كنيد، كمتر از يك ساعت و قبل از ساعت سه بعدازظهر بخوابيد.

براي برخاستن از خواب و به خواب رفتن خود برنامه ثابتي داشته باشيد.حتي در تعطيلات آخر هفته سعي كنيد كه نظم خواب خود را حفظ كنيد.

حداقل از چهار ساعت قبل از خوابتان ورزش نكنيد.ورزش منظم براي خواب خوب توصيه مي شود ولي زمان آن نبايد به خواب شب نزديك باشد، ورزش در صبح و ابتداي بعدازظهر تداخلي در خواب نمي كند.
تنها هنگامي بخوابيد كه خوابتان مي آيد. رعايت اين نكته از زماني كه شما در بستر بيدار هستيد مي كاهد.

از بستر تنها براي خوابيدن استفاده كنيد.

از تماشاي تلويزيون، انجام كار يا مطالعه در بستر خودداري كنيد.

حداقل 6-4 ساعت قبل از خواب از سيگار، الكل و تركيبات حاوي كافئين اجتناب كنيد.الكل سبب منقطع شدن خواب شما مي گردد. سيگار و تركيبات كافئين دار مثل قهوه، چاي ، نوشابه هاي گازدار و شكلات مانع به خواب رفتن شما مي شوند.

· اگر معده شما خالي است قبل از خواب مقدار كمي مواد خوراكي مصرف نماييد.

مصرف مقادير زيادي غذا بخصوص قبل از خواب و يا خالي بودن بيش از حد معده و احساس گرسنگي سبب اختلال در خواب شما مي شود.

· نود دقيقه قبل از خواب (با آب خيلي گرم) حمام كنيد.

اين كار باعث افزايش دماي بدن شما مي شود و هنگامي كه در بستر آرميده ايد كاهش دماي بدن شما سبب احساس خواب آلودگي در شما مي شود.

· قبل از خواب از راحت و مناسب بودن شرايط فيزيكي اطاق خوابتان مطمئن شويد.

دماي مناسب، تاريكي كافي، سكوت كافي و بستر راحت براي خواب راحت ، ضروري است.

· از نور خورشيد براي تنظيم ساعت بيولوژيك خود استفاده كنيد.

به محض اين كه از خواب بر مي خيزيد براي 15 دقيقه از محيط بسته خانه خارج گرديد و نور روز را تجربه كنيد.